Lệnh cấm mới cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung leo thang

Ngày 28/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) công bố các biện pháp cấm nhập khẩu "thiết bị robot tiên tiến", bao gồm robot hình người và robot bốn chân giống động vật, cùng bộ biến tần điện kết nối - vốn cho phép các nguồn năng lượng tái tạo và pin kết nối với lưới điện, thiết bị trung tâm dữ liệu.

Theo Chủ tịch FCC Brendan Carr, những thiết bị trên có thể tạo lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, gây gián đoạn an ninh quốc gia và kinh tế Mỹ, đồng thời gây rủi ro an ninh mạng, đe dọa cơ sở hạ tầng trọng yếu tại nước này. FCC sẽ tiếp tục làm phần việc của mình để bảo vệ các chuỗi cung ứng trọng yếu của Mỹ.

SCMP cho biết, lệnh sẽ ngăn việc nhập khẩu và bán thiết bị mới, không ảnh hưởng đến thiết bị đã mua trước đó. Nhưng Guardian nhận định FCC vẫn có quyền thu hồi giấy phép bán hàng với các mẫu đã được cấp phép bán tại Mỹ.

Theo Reuters, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng cảnh báo, các công ty AI Trung Quốc có thể đối mặt với lệnh trừng phạt của Mỹ do đánh cắp tài sản trí tuệ. Các quan chức Mỹ cũng muốn tránh lặp lại kịch bản xảy ra với đất hiếm, nguyên liệu đầu vào trọng yếu cho quá trình sản xuất thiết bị công nghệ.

Hai công ty dẫn đầu là Sungrow Power Supply và Huawei đều đã bị Mỹ áp lệnh trừng phạt nặng nề. Dữ liệu từ Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung chỉ ra, khoảng 1/3 số bộ biến tần nhập khẩu vào Mỹ năm 2024 có nguồn gốc trực tiếp từ Trung Quốc.

Trong khi đó, đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết, Bắc Kinh kêu gọi Mỹ lắng nghe ý kiến khách quan và hợp lý của cộng đồng doanh nghiệp ở cả hai nước, ngừng bôi nhọ và đe dọa doanh nghiệp Trung Quốc bằng biện pháp trừng phạt. Cơ quan này nói thêm, chính phủ Trung Quốc sẽ "thực hiện mọi biện pháp cần thiết để đáp trả bất kỳ hành động nào gây tổn hại đáng kể đến lợi ích của mình".

Trước đó, nhiều nhà phân tích dự đoán robot hình người với "bộ não" AI sẽ được ứng dụng rộng rãi trong cả lĩnh vực tiêu dùng lẫn công nghiệp, đồng thời làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu bùng nổ ở Mỹ sẽ đòi hỏi nguồn cung bộ biến tần ổn định.

Theo AP, với vị thế "công xưởng của thế giới", Trung Quốc dẫn đầu về năng lực sản xuất hàng loạt, nguồn cung phần cứng và thu thập dữ liệu đào tạo robot hình người. Theo báo cáo của ngân hàng đầu tư Barclays, robot hình người Trung Quốc chiếm 85% thị phần thế giới năm 2025. Công ty nghiên cứu công nghệ Omdia cũng cho biết, hơn 13.000 robot hình người xuất xưởng năm ngoái trên toàn cầu, trong đó, hai công ty robot hàng đầu là Agibot và Unitree xuất xưởng hơn 5.000 robot mỗi hãng. Các đối thủ tại Mỹ như Figure AI và Tesla chỉ sản xuất vài trăm robot hoặc ít hơn.

"Ở giai đoạn đầu này, các công ty Trung Quốc đang vượt trội so với đối thủ Mỹ cả về tốc độ và sản lượng", Selina Xu, người phụ trách chính sách về Trung Quốc và AI tại văn phòng đại diện và điều phối hoạt động đầu tư, từ thiện và chính sách, cựu CEO và chủ tịch Google Eric Schmidt (Office of Eric Schmidt), nói với TechCrunch.

Tháng trước, tập đoàn công nghệ Mỹ Nvidia thông báo hợp tác với Unitree - một trong những nhà sản xuất robot hình người hàng đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, cũng trong tháng đó, Unitree đã bị Chính phủ Mỹ đưa vào danh sách các doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro an ninh do bị cho là có liên hệ với quân đội Trung Quốc, đồng thời bị cấm ký kết hợp đồng với Bộ Quốc phòng Mỹ.

Theo ông Lian Jye Su, chuyên gia phân tích cấp cao về trí tuệ nhân tạo và robot hình người của công ty nghiên cứu Omdia, lệnh cấm này có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các nhà sản xuất robot Trung Quốc tại thị trường Mỹ trong ngắn hạn. Dù vậy, ông nhận định tác động tổng thể sẽ không quá lớn, bởi căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc đã kéo dài trong nhiều năm. Nhận định này được CNN dẫn lại trong bài viết đăng ngày 29/7.